ΑΡΘΡΑ

18-4-2023

 JUDO – MORE THAN SPORT

Η φράση «Judo – More Than Sport», που έχει χρησιμοποιηθεί ως σύνθημα από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Judo, εκφράζει μια ουσιαστική διάσταση του Judo: ότι δεν περιορίζεται στη σωματική άσκηση και τον αθλητικό ανταγωνισμό.

Τι είναι όμως αυτό που το κάνει «κάτι περισσότερο από άθλημα»;

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Jigoro Kano συνέλαβε και διαμόρφωσε το Judo: ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα σωματικής αγωγής, πνευματικής καλλιέργειας και πολεμικής τέχνης.

Σώμα και τεχνική

Το Judo διαθέτει ένα ιδιαίτερα πλούσιο τεχνικό περιεχόμενο. Περιλαμβάνει ρίψεις, ακινητοποιήσεις, εξαρθρώσεις και πνιγμούς, ενώ στο παραδοσιακό του σύστημα περιλαμβάνονται και τεχνικές κτυπημάτων, οι οποίες μελετώνται μέσα από συγκεκριμένες μορφές εξάσκησης και Kata.

Ο Judoka δεν μαθαίνει μόνο μεμονωμένες τεχνικές. Μελετά παραλλαγές, συνδυασμούς, αντεπιθέσεις, κίνηση, απόσταση, ισορροπία και σωστή χρήση της δύναμης.

Η συνεχής αυτή διαδικασία απαιτεί όχι μόνο σωματική προσπάθεια αλλά και συγκέντρωση, αντίληψη, ταχύτητα λήψης αποφάσεων και προσαρμοστικότητα.

Randori, Kata και Uchikomi

Η εκπαίδευση στο Judo δεν περιορίζεται στον αγώνα.

Μέσα από το Uchikomi, ο Judoka επαναλαμβάνει και βελτιώνει την τεχνική του. Μέσα από το Kata, μελετά με ακρίβεια τις αρχές και τη δομή του Judo. Και μέσα από το Randori, μαθαίνει να εφαρμόζει ελεύθερα όσα γνωρίζει απέναντι σε έναν συνασκούμενο που αντιδρά και αναζητά με τη σειρά του τη δική του ευκαιρία.

Το Randori απαιτεί συνεχή εγρήγορση. Ο Judoka μαθαίνει να παρατηρεί, να αποφασίζει και να ενεργεί την κατάλληλη στιγμή, χωρίς να εγκαταλείπει τον έλεγχο και τον σεβασμό προς τον συνασκούμενό του.

Γι' αυτό το Judo μπορεί να ασκηθεί ουσιαστικά και από ανθρώπους που δεν επιθυμούν να συμμετέχουν σε αγώνες.

Το αγωνιστικό Judo

Το Judo είναι Ολυμπιακό άθλημα από το 1964 και η αγωνιστική του μορφή αποτελεί σήμερα το πιο αναγνωρίσιμο κομμάτι του διεθνώς.

Ο αγώνας προσφέρει την εμπειρία της αναμέτρησης και τη δυνατότητα πρακτικής εφαρμογής της τεχνικής. Η αξία του, όμως, δεν βρίσκεται μόνο στη νίκη.

Ο αθλητής καλείται να διαχειριστεί την πίεση, την επιτυχία και την αποτυχία, να αναπτύξει στρατηγική σκέψη, αποφασιστικότητα και αυτοέλεγχο και να αναζητήσει τη συνεχή βελτίωσή του.

Η παιδεία του Judo

Η ουσιαστικότερη διάσταση του Judo βρίσκεται ίσως πέρα από την τεχνική.

Η καθημερινή εξάσκηση απαιτεί συνεργασία. Για να μάθει ο ένας, χρειάζεται τον άλλον. Μαθαίνει να επιτίθεται χωρίς να θέτει σε κίνδυνο τον συνασκούμενό του, να δέχεται την ήττα, να σηκώνεται μετά την πτώση και να συνεχίζει.

Μέσα σε αυτή τη διαδικασία καλλιεργούνται φυσικά αξίες όπως ο σεβασμός, η ευγένεια, η ειλικρίνεια, η σεμνότητα, η φιλία, η τιμή, το θάρρος και ο αυτοέλεγχος.

Το dojo γίνεται έτσι κάτι περισσότερο από χώρος άθλησης: γίνεται χώρος άσκησης του σώματος, του νου και του χαρακτήρα.

Περισσότερο από άθλημα

Το Judo μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικές ηλικίες και διαφορετικούς στόχους. Μπορεί να είναι αγωνιστικό άθλημα, φυσική αγωγή, πολεμική τέχνη, μέθοδος αυτοάμυνας ή ένας τρόπος δια βίου άσκησης και προσωπικής εξέλιξης.

Στη φιλοσοφία του Kano, όμως, η προσωπική βελτίωση δεν σταματά στον ίδιο τον ασκούμενο. Η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των σωματικών και πνευματικών δυνάμεων συνδέεται τελικά με την αμοιβαία ευημερία και ωφέλεια.

Ο Judoka επομένως δεν εκπαιδεύεται μόνο για να γίνει καλύτερος αθλητής. Εκπαιδεύεται για να γίνει καλύτερος άνθρωπος και χρήσιμο μέλος της κοινωνίας.

Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα της φράσης:

JUDO – MORE THAN SPORT

Δημήτρης Γ. Τσαγκαλίδης – 6ο Dan
Τσαβίδης Α. Γεώργιος – 6ο Dan

JUDO MORE THAN SPORT
Το μαχητικό άθλημα του judo βασίζεται σε θεμελιώδεις αρχές, με πρωταρχική την ισορροπία, δηλαδή την θέση του judoka σε σχέση με το tatami. Η διατήρηση της ισορροπίας είναι αυτή που επιτρέπει τον judoka να αποφύγει μία ανατροπή, ενώ η διατάραξη της ισορροπίας, ή όπως συνήθως αποκαλείται, το σπάσιμο της ισορροπίας, είναι βασικότατο και ουσιώδες στοιχείο για την επιτυχημένη ρίψη. Αντίπαλος ο οποίος διατηρεί την ισορροπία του είναι απίθανο να πέσει έστω κι αν η τεχνική εκτελείται σωστά. Ενώ υπάρχει μόνο μία θέση ισορροπίας, αυτή στην οποία η κάθετη γραμμή της βαρύτητας περνάει από τη μέση της βάσης που σχηματίζεται από τα πόδια και τους μηρούς, αντίθετα, υπάρχουν οκτώ (8) θέσεις ελλιπούς (εσφαλμένης) ισορροπίας. Η διατάραξη της ισορροπίας του αντιπάλου, επιτυγχάνεται με το σωστό kumikata δηλαδή το «πιάσιμο», το κράτημα του judogi και με το kuzushi , δηλαδή το τράβηγμα του αντιπάλου ή την ώθηση (σπρώξιμο). Το τράβηγμα ή η ώθηση του αντιπάλου, μπορεί να γίνει είτε απευθείας από τον επιτιθέμενο, ή σε συνέχεια ενέργειας του αντιπάλου. Πχ, όταν ο αντίπαλος μας σπρώχνει, εμείς στο δικό του σπρώξιμο προσθέτουμε το τράβηγμα και έτσι τον κάνουμε να χάσει την ισορροπία του. Ή όταν μας τράβα, εμείς σπρώχνουμε με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία του. Το χέρι που έλκει (τραβά) ονομάζεται hikite ενώ το χέρι που υψώνει, ονομάζεται tsurite. Το επόμενο βήμα είναι το tsukuri, δηλαδή η θέση του επιτιθέμενου σε σχέση με τον αντίπαλό του και το τελικό στάδιο είναι το kake, δηλαδή η εκτέλεση της τεχνικής, η ρίψη. Συνεπώς, το τελικό στάδιο, το kake, είναι αποτέλεσμα του σωστού kumikata , του kuzushi και του tsukuri. Η εκτέλεση μιας τεχνικής, εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και γι' αυτό η εφαρμογή της ίδιας τεχνικής παραλλάσσει καθώς εξαρτάται από την κίνηση του αντιπάλου, από την θέση του, από το kumikata που έχουμε εκείνη την στιγμή, αλλά και από το αν εφαρμόζουμε την τεχνική αυτή απευθείας ή ως αντεπίθεση σε τεχνική του αντιπάλου. Στην προπόνηση, όταν κάνουμε utsikomi, συνήθως η εφαρμογή της τεχνικής γίνεται από την ίδια στάση, την shizen hontai, στατικά και με συγκεκριμένο Kumikata. Στο randori όμως ή στον αγώνα, σπανίως η θέση μας είναι η ίδια με αυτή του utsikomi , δηλαδή, στατική, ο ένας απέναντι από τον άλλο και με το κλασικό kumikata. Σχεδόν πάντοτε, ο κάθε αγωνιζόμενος είναι στη θέση είτε jigo tai, δεξιό ή αριστερό, είτε σε shizen tai , δεξιό ή αριστερό, κινείται είτε προς εμπρός, είτε προς πίσω είτε πλάγια, ενώ το kumikata μπορεί να διαφέρει από αυτό που χρησιμοποιούμε στο utsikomi. Επομένως, διαφορετικά θα εκτελεστεί η ίδια τεχνική όταν ο αντίπαλος κινείται προς τα εμπρός, διαφορετικά αν κινείται προς πίσω ή πλάγια. Βέβαια, η ίδια τεχνική δεν μπορεί να γίνει σε κάθε περίπτωση, καθώς εξαρτάται από τη θέση των δύο αντιπάλων τη συγκεκριμένη στιγμή. Επίσης, στον αγώνα μπορεί οι αντίπαλοι να έχουν το ίδιο kumikata, δηλαδή και οι δύο δεξί ή και οι δύο αριστερό (αυτό ονομάζεται ai-yotsu), μπορεί όμως να έχουν διαφορετικό κράτημα, ο ένας έχει δεξί kumikata και ο άλλος αριστερό (αυτό ονομάζεται kenka-yotsu). Οπότε, διαφορετικά θα γίνει η εφαρμογή της τεχνικής αν οι αντίπαλοι έχουν ai-yotsu και διαφορετικά αν έχουν kenka-yotsu. Εξάλλου, διαφορετικά θα εκτελέσουμε την τεχνική αν κρατάμε τον αντίπαλο από το πέτο και διαφορετικά αν τον κρατάμε από το κολάρο.Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν ότι, αν θέλουμε να εμβαθύνουμε στη μελέτη μιας τεχνικής, θα πρέπει, στη προπόνηση, να κάνουμε στατικό αλλά και κινητικό utsikomi, με διάφορες παραλλαγές, διαφορετικές στάσεις του uke, διαφορετικά kumikata, αλλά και εφαρμογή της και απευθείας και ως αντιτεχνική σε επίθεση του αντιπάλου. Δημήτρης Γ. Τσαγκαλίδης6ο DAN